Coğrafya

Editör: | Tarih: | Yorum Yok | Hit: 6.258 | Lisan: Translate to English Übersetzen auf Deutsch Traduire en français traducir al español

Yükseklik arttıkça basınç nasıl bir değişim gösterir?

Yazı Boyutu:
Yükseklik arttıkça basınç nasıl bir değişim gösterir?

Bütün cisimler gibi, havanında bir ağırlığı vardır. Gazların bu ağırlığı yeryüzünde basınç olarak hissedilir. Dünya'nın her yerinde hava basıncı aynı değildir. Basınç; yükselti, sıcaklık, enlem ve dinamik etkenlere bağlı olarak değişir.
Yükselti: Atmosfer içerisinde yer alan farklı özellikteki gazlar, yerçekimi nedeniyle ağır olanları altta, hafif olanları ise üstte olmak üzere sıralanır. Bu nedenle atmosferin yoğunluğu ve ağırlığı alt kısımlarda daha fazla, üst kısımlarda daha azdır.
Enlemin etkisi: Kutuplar Dünya'nın merkezine daha yakın iken Ekvator daha uzaktır. Bu nedenle yerçekimi kuvveti Ekvator'dan kutuplara doğru gittikçe artar. Yerçekimindeki bu değişikliğe bağlı olarak hava basıncı da enlemlere göre değişiklik gösterir.
Sıcaklık etkisi: Isınan hava genleşir. Genleşen hava hafifler ve yükselir. Böylece hava kütlelerinin yoğunluğu ve ağırlığı azaldığı için alçak basınç alanı oluşur. Soğuyan hava sıkışarak, ağırlaşır. Ağırlaşan hava yer çekimi etkisiyle aşağıya doğru çöker. Böylece hava kütlelerinin yoğunluğu ve ağırlığı arttığı için yüksek basınç alanı oluşur. Ekvator yıl boyunca sıcak olduğu için sürekli olarak termik alçak basınç alanıdır. Kutuplar ise yıl boyunca soğuk olduğu için sürekli olarak termik yüksek basınç alanıdır.
Dinamik etkenler: Dünya'nın kendi ekseni çevresinde dönüşü sonucunda rüzgarların yönlerinde sapmalar olur. Sapmalar sonucu hava kütleleri 30° enlemlerinde yoğunlaşarak alçalır ve bir yüksek basınç alanı, 60° enlemlerinde ise seyrelerek yükselir ve bir alçak basınç alanı oluşturur.
Hava basıncı ilk kez 1643 yılında Toriçelli Mercury tarafından cıvalı barometre ile ölçülmüştür. Standart hava basıncı 45° enlemlerinde, deniz seviyesinde ( 0 metre) ve 15 °C sıcaklıkta 1 cm2'ye etki eden havanın basıncıdır. Standart hava basıncı 1 cm çapındaki cam tüp içerisindeki civanın 760 mm (76 cm) yükselmesidir (1 cm3 cıva 13.6 gr ağırlığında olduğuna göre 76 cm3 civa x 1.6 = 1033.6 gr'dır). Diğer bir ifade ile standart hava basıncı 1 cm2’lik yüzeye 1033,6 gr ağırlık yapmaktadır. Hava basıncı, daha sonraki yıllarda CGS (santimetre/gram/saniye) ölçü sisteminin kuvvet birimi olan din kullanılarak milibar (mb) olarak ölçülmeye başlanmıştır. Bu ölçüye göre standart hava basıncı 1013 mb kuvvettir (760 mm cıva sütunu = 1033,6 gr cıva ağırlığına o da eşittir 1013 mb kuvvete). Ancak bir yerin alçak basınç alanı mı yoksa yüksek basınç alanımı olduğunu belirlemek için o yerin ve çevresindeki alanların basınç değerlerine bakılır. Örneğin bulunduğumuz yerde basınç 850 mb, başka bir alanda 700 mb ise bulunduğumuz yer yüksek basınç (antisiklon), diğer alan ise alçak basınç (siklon) merkezidir. Basıncın dünya üzerinde dağılışını gösterebilmek için eş basınç eğrileri (izobar) yöntemi geliştirilmiştir. Eş basınç en eğrileri ile çizilen haritalara izobar haritaları adı verilir.
Kaynak: Milli Eğitim Web Sitesinde Yer Alan “Mesleki Açık Öğretim Lisesi “Coğrafya 1” (Hazırlayan: Derviş Ünlü)” Ders Notlarından Derlenmiştir (Ziyaret Tarihi: 03/02/2010).





Yükseklik arttıkça basınç nasıl bir değişim gösterir? konusu 12 kişinin oylarıyla 16,67% oranında beğenildi. Siz de Oylayın...
1 Puan 2 Puan 3 Puan 4 Puan 5 Puan 6 Puan 7 Puan 8 Puan 9 Puan 10 Puan

Coğrafya Konusunda Diğer Başlıklar

Dünya'nın güneş çevresindeki hareketi
Yerel rüzgarlar
Fiziki haritalar
Coğrafya Nedir?
Dünya'nın şeklinin ne tür sonuçları vardır?
Atmosfer katları
Akarsuların biriktirmesi sonucu oluşan şekiller
Paralellerin özellikleri
Türklerde haritacılık
Prekambrien

İstediğinizi bulamadınız mı? Sitede Aramayı deneyin...
Google Yükleniyor...

Etiket Bulutu
felsefede iman nedir nedir, kur'an kaç  yılda yazıldı nedir, informal değerlendirme nedir? nedir, buharlaşmanın olduğu her yerde soğuma var mıdır nedir, ergonomi kaça ayrılır nedir, kuaran kaç yilda indi nedir, hi·stoki·myasalal nedir, ortak estetik yargıları reddedenler düşünürler nedir, elektriğin güvenli kullanılması için nelere dikkat etmeliyiz nedir, kur'an-ı kerim kaç yıllık nedir, kuran ı kerim kaç yılda tamamlanmıştır nedir, müşteri dönüşüm oranı nedir nedir, 0,149 rakam ile nasıl yazılır nedir, arz nedir ekonomi nedir, tarihte anal ne demek nedir,

Bu Konuda Fikriniz mi Var? kalem

*Yorum Ekleme Kuralları

UBilişim Web Tasarım & Web Yazılım & Web Hosting Hizmetleri